Poradnik & Makrofotografia & Akcesoria do Makrofotografii

Najciekawsze akcesoria do makrofotografii

Świat ukryty w kropli rosy czy na skrzydle motyla rzadko wymaga jednego, uniwersalnego zestawu — rzetelny przewodnik po jedenastu akcesoriach, które realnie otwierają drzwi do tej niszy fotografii cyfrowej. 

Wiele współczesnych obiektywów makro oferuje skalę 1:1, choć na rynku są również konstrukcje osiągające 1:2, 2:1 lub większe powiększenia. Istnieje jednak wąska kategoria wyspecjalizowanej optyki wykraczającej znacznie poza ten próg, oferującej powiększenia 2:1, a nawet 5:1 — obiekt na zdjęciu jest wówczas kilkukrotnie większy niż w rzeczywistości. Tego typu obiektywy zwykle nie mają nawet możliwości ostrzenia na nieskończoność, będąc zaprojektowane wyłącznie z myślą o ekstremalnie bliskich odległościach.

Ciekawe zastosowanie: fotografia detali niewidocznych gołym okiem — pojedynczych oczu owada złożonych z tysięcy soczewek czy mikroskopijnej struktury pyłku kwiatowego.

Puste w środku, pozbawione własnej optyki tubusy montowane między korpusem aparatu a obiektywem, fizycznie oddalające soczewkę od matrycy. Zwiększa to skalę powiększenia i skraca minimalną odległość ostrzenia, pozwalając podejść znacznie bliżej fotografowanego obiektu. Nie wprowadzają dodatkowych elementów optycznych, więc zwykle nie pogarszają obrazu w taki sposób jak tania soczewka nasadkowa. Nie oznacza to jednak całkowitego braku kompromisów: pojawia się utrata jasności obiektywu, a głębia ostrości staje się znacznie węższa.

Ciekawe zastosowanie: zamiana zwykłego obiektywu portretowego 50 mm w zaskakująco kompetentne narzędzie makro bez żadnej dodatkowej inwestycji optycznej.

Dodatkowa soczewka wkręcana bezpośrednio w gwint z przodu obiektywu, działająca jak szkło powiększające — skraca minimalną odległość ostrzenia, pozwalając fotografować drobne przedmioty z bliska. Dostępne w różnych mocach dioptrii, które można też łączyć ze sobą dla jeszcze silniejszego efektu, ale kosztem pewnej utraty jakości brzegów kadru przy takim „piętrowaniu”.

Ciekawe zastosowanie: szybkie, awaryjne przejście w tryb makro w terenie bez zmiany obiektywu, wystarczające jedynie wkręcić filtr.

Rozciągana, harmonijkowa konstrukcja pełniąca podobną funkcję co pierścienie pośrednie, ale z możliwością precyzyjnej, płynnej regulacji odległości między obiektywem a korpusem, dającej niemal ciągłą kontrolę nad skalą powiększenia zamiast kilku, sztywno ustalonych skoków. Pozwala uzyskać ekstremalne powiększenia, znacznie przekraczające typową skalę 1:1 tradycyjnego obiektywu makro.

Ciekawe zastosowanie: fotografia mikroskopowa drobnych struktur, jak łuski na skrzydłach motyla czy pojedyncze kryształki soli.

Nietypowy adapter pozwalający zamontować obiektyw odwrotnie, przednią częścią obiektywu skierowaną w stronę aparatu, a tylną soczewką ku fotografowanemu obiektowi — wykorzystuje fakt, że optyka zaprojektowana do skupiania dużej sceny na małej matrycy, użyta w drugą stronę, potrafi dawać zaskakująco silne powiększenie drobnych obiektów. To jedna z najtańszych metod wejścia w ekstremalne makro, choć kosztem utraty automatycznej kontroli przysłony i ostrości w wielu starszych konstrukcjach. Po odwróceniu obiektywu jego tylna soczewka znajduje się bardzo blisko fotografowanego obiektu i często nie jest chroniona tak jak przednia. W terenie należy stosować osłonę lub specjalny adapter zabezpieczający.

Ciekawe zastosowanie: ekstremalne powiększenia budżetowym, prostym obiektywem stałoogniskowym, bez wydawania pieniędzy na dedykowaną optykę makro.

Precyzyjna platforma montowana między statywem a aparatem, pozwalająca na bardzo drobne, milimetrowe przesunięcia całego aparatu do przodu i do tyłu za pomocą pokrętła, zamiast przestawiania samego statywu czy dotykania pierścienia ostrości. Przy tak płytkiej głębi ostrości typowej dla makro nawet niewielka zmiana pozycji ma ogromne znaczenie dla precyzji kadrowania. Dobre szyny makro pozwalają na ruch rzędu milimetrów, a konstrukcje przeznaczone do dużych powiększeń umożliwiają także znacznie drobniejsze regulacje.Szyna nie jest „niezbędna” w każdym przypadku. Jest szczególnie użyteczna przy dużych powiększeniach; obiektywach bez wygodnego pierścienia ostrości; fotografii studyjnej; stackingu wykonywanym przez przesuwanie całego aparatu. Przy mniejszych skalach można wykonać serię, zmieniając punkt ostrości pierścieniem obiektywu albo korzystając z automatycznego focus bracketingu.

Ciekawe zastosowanie: niezbędne narzędzie przy technice stackingu ostrości, wymagającej serii precyzyjnie przesuniętych ujęć tego samego obiektu.

Lampy pierścieniowej nie należy utożsamiać z pierścieniową lampą LED. Ring flash emituje krótki, intensywny błysk, który może zamrozić ruch i pozwolić na fotografowanie przy małej przysłonie. Ring light świeci światłem ciągłym, ułatwia ocenę oświetlenia przed wykonaniem zdjęcia, ale zwykle oferuje znacznie mniejszą moc.

Światło lampy pierścieniowej jest równomierne i ogranicza cienie rzucane przez obiektyw, lecz może nadać zdjęciu płaski wygląd. Jeżeli ważniejsze są faktura i przestrzenność, lepszym wyborem będzie lampa podwójna albo pojedyncza lampa ustawiona z boku i wyposażona w duży dyfuzor.

Ciekawe zastosowanie: fotografia owadów i pajęczaków w naturalnym środowisku, gdzie standardowa lampa błyskowa rzucałaby niepożądany cień na obiekt.

Alternatywa dla lampy pierścieniowej w postaci dwóch niezależnych głowic błyskowych, montowanych symetrycznie po obu stronach przedniej soczewki obiektywu, z których każda wyposażona jest we własny, niewielki dyfuzor rozpraszający ostre światło. W przeciwieństwie do w pełni symetrycznej lampy pierścieniowej, taki układ pozwala różnicować moc każdej z głowic osobno, świadomie budując delikatny, kierunkowy cień podkreślający fakturę i trójwymiarowość fotografowanego obiektu, zamiast płaskiego, pozbawionego głębi oświetlenia.

Ciekawe zastosowanie: podkreślenie faktury pancerza chrząszcza czy meszków na ciele trzmiela poprzez świadomie zróżnicowane, kierunkowe doświetlenie z dwóch stron.

Niewielkie, przezroczyste lub półprzezroczyste nakładki rozpraszające ostre, twarde światło lampy błyskowej, zanim dotrze ono do bardzo bliskiego obiektu. Bez dyfuzora bezpośrednie światło błysku z tak małej odległości często daje nieprzyjemne, ostre, prześwietlone refleksy, szczególnie widoczne na błyszczących powierzchniach jak skrzydła owadów czy krople rosy. O miękkości decyduje przede wszystkim pozorny rozmiar źródła światła względem obiektu, a nie sam fakt użycia białej nakładki. W makrofotografii często stosuje się duże, improwizowane dyfuzory z pianki, papieru, tkaniny lub tworzywa, ponieważ bardzo mały dyfuzor może jedynie zmniejszyć moc i ograniczyć refleksy, bez zapewnienia wystarczającego zmiękczenia światła

Ciekawe zastosowanie: miękkie, naturalnie wyglądające doświetlenie kropli wody czy rosy bez utraty jej przezroczystego, delikatnego charakteru.

Przewodowy lub bezprzewodowy spust pozwalający wykonać zdjęcie bez fizycznego dotykania aparatu zamontowanego na statywie — przy tak dużym powiększeniu typowym dla makro nawet minimalne drgnięcie spowodowane naciśnięciem spustu palcem potrafi zauważalnie rozmazać kadr. Samowyzwalacz rzeczywiście jest mało praktyczny przy ruchomych obiektach, ale zdalny wyzwalacz również nie rozwiązuje problemu ruchu owada. Jego podstawowym zadaniem jest ograniczenie drgań aparatu podczas fotografowania ze statywu.

Ciekawe zastosowanie: fotografia statycznych obiektów przy bardzo długich czasach naświetlania, gdzie każde drgnięcie ma znaczenie.

Program komputerowy automatycznie analizujący i łączący serię kilku, kilkunastu lub nawet kilkuset zdjęć tego samego obiektu, wykonane z różnymi płaszczyznami ostrości,  w zdjęcie o rozszerzonym zakresie ostrości. Ze względu na ekstremalnie płytką głębię ostrości w makrofotografii, pojedyncze zdjęcie rzadko wystarcza, by uchwycić cały obiekt w pełnej ostrości. Focus stacking zwiększa zakres ostrości, ale nie gwarantuje pełnej ostrości całego obiektu. Wynik ograniczają ruch obiektu, drgania, błędy wyrównania, dyfrakcja, zmiany perspektywy i niepełne pokrycie planów ostrości

Ciekawe zastosowanie: w pełni ostre na całej długości zdjęcia owadów czy kwiatów, niemożliwe do uzyskania jednym, pojedynczym ujęciem przy dużym powiększeniu.

Szybkie zestawienie akcesoriów makro

Najciekawsze akcesoria do makrofotografii w skrócie…

Akcesoria do makrofotografii nie zastępują całkowicie dedykowanego obiektywu makro, ale pozwalają tanio sprawdzić, czy ten rodzaj fotografii rzeczywiście odpowiada fotografującemu. Pierścienie pośrednie i dobre soczewki nasadkowe są praktycznym początkiem, natomiast pierścień odwracający i mieszek pozwalają wejść w świat większych powiększeń kosztem wygody oraz automatyki przysłony i automatycznego ustawiania ostrości.

Wraz ze wzrostem skali odwzorowania rośnie znaczenie stabilizacji, zarządzania światłem i precyzyjnego ustawiania płaszczyzny ostrości. Szyna makro jest szczególnie przydatna w fotografii studyjnej i przy dużych powiększeniach, a focus stacking pozwala rozszerzyć zakres ostrości, o ile obiekt i aparat pozostają nieruchome między kolejnymi ekspozycjami. Ciekawą opcją są aparaty fotograficzne z wbudowaną funkcją focus stackingu.