Poradnik fotograficzny: Jak uzyskać piękny bokeh?

Czas czytania artykułu: 4 minuty

Bokeh to charakterystyczny sposób, w jaki obiektyw odwzorowuje nieostre obszary zdjęcia, szczególnie punkty światła znajdujące się w tle. Efekt ten pozwala odseparować główny fotografowany obiekt od otoczenia i nadać kadrowi bardziej plastyczny, trójwymiarowy wygląd. W praktyce nie chodzi jednak wyłącznie o mocno rozmyte tło — ważne jest również to, czy rozmycie wygląda miękko, harmonijnie, naturalnie i nie odciąga uwagi od głównego tematu.

1. Użyj jasnego obiektywu

Najprostszym sposobem na uzyskanie efektownego bokeh jest zastosowanie obiektywu stałogniskowego z dużym otworem względnym, na przykład F/1.2, F/1.4, F/1.8. Im niższa wartość przysłony, tym mniejsza głębia ostrości i większa szansa na mocne rozmycie tła.

Do portretów często stosuje się jasne obiektywy o ogniskowych  85 mm, 105 mm lub 135 mm. Przykładowo na pełnoklatkowym Sony A7 III bardzo dobrze sprawdzą się modele 85 mm F/1.8 105 mmF/1.8  albo jasny zoom 70–200 mm F/2.8.

2. Otwórz przysłonę

Ustaw aparat w trybie preselekcji przysłony, oznaczanym najczęściej jako A lub Av, i wybierz niską wartość F/. W przypadku obiektywu 50 mm F/1.8 możesz rozpocząć od F/1.8, a następnie sprawdzić także F/2.2 lub F/2.8.

Fotografowanie z maksymalnie otwartą przysłoną daje najmniejszą głębię ostrości, ale nie zawsze jest najlepszym rozwiązaniem. Przy F/1.4 lub F/1.8 ostrość może obejmować bardzo wąski fragment kadru. W portrecie oczy mogą być ostre, a uszy i koniec nosa już wyraźnie rozmyte. Dlatego warto wykonać kilka zdjęć z różnymi wartościami przysłony.

3. Zbliż się do fotografowanego obiektu

Im mniejsza odległość aparatu od fotografowanego obiektu, tym łatwiej uzyskać płytką głębię ostrości. Podejdź bliżej modela, kwiatu lub przedmiotu, ustaw ostrość na najważniejszym elemencie i pozostaw tło poza płaszczyzną ostrości.

Nie należy jednak podchodzić zbyt blisko. Każdy obiektyw ma minimalną odległość ostrzenia, a użycie szerokiej ogniskowej z niewielkiej odległości może powodować niekorzystne zniekształcenia. W portretach twarzy lepiej zachować odpowiedni dystans i skorzystać z dłuższej ogniskowej.

4. Odsuń obiekt od tła

Dużą rolę odgrywa odległość pomiędzy fotografowanym obiektem a tłem. Poproś modela, aby odsunął się od ściany, drzew lub lampek o kilka metrów. Im większa odległość, tym bardziej tło zostanie rozmyte i tym łatwiej uzyskać wyraźne krążki światła.

Ta technika jest szczególnie skuteczna podczas portretowania w parku, mieście lub przed świątecznymi dekoracjami. Model stojący tuż przy tle będzie miał za sobą znacznie bardziej czytelne i mniej rozmyte elementy.

5. Wybierz odpowiednią ogniskową

Dłuższe ogniskowe ułatwiają uzyskanie atrakcyjnego rozmycia i pozwalają fotografować z większej odległości. W przypadku pełnej klatki dobrym punktem wyjścia będzie zakres 85–135 mm. Obiektywy 50 mm również tworzą bokeh, ale zwykle wymagają podejścia bliżej fotografowanego obiektu.

Na aparacie APS-C, takim jak Sony A6700, obiektyw 50 mm daje kąt widzenia odpowiadający około 75 mm na pełnej klatce. Z kolei obiektyw 56 mm zapewnia efekt podobny do około 84 mm, dlatego może być bardzo dobrym wyborem do portretów z rozmytym tłem.

6. Znajdź atrakcyjne tło

Najbardziej efektowny bokeh powstaje wtedy, gdy w tle znajdują się małe, jasne źródła światła. Mogą to być:

• lampki choinkowe lub dekoracyjne;
• latarnie i światła samochodów;
• promienie słońca prześwitujące między liśćmi;
• odbicia światła na wodzie lub szkle;
• jasne refleksy na metalowych i błyszczących powierzchniach.

Światła znajdujące się daleko za fotografowanym obiektem zamienią się w większe, miękkie plamy. Aby uzyskać bardziej uporządkowane zdjęcie, unikaj tła z dużą liczbą kontrastowych, ostrych i kolorowych elementów.

7. Zwróć uwagę na konstrukcję obiektywu

Na wygląd bokeh wpływa również liczba i kształt listków przysłony. Obiektywy z zaokrąglonymi listkami często tworzą bardziej koliste i naturalnie wyglądające plamy światła. Znaczenie ma także optyczna konstrukcja obiektywu oraz sposób odwzorowania nieostrości.

Nie każde bokeh musi mieć idealnie okrągły kształt. W niektórych obiektywach punkty światła przy brzegach kadru mogą przyjmować kształt „kocich oczu”, a na zdjęciach mogą pojawić się delikatne obwódki lub wirujące rozmycie. Jest to cecha charakterystycznego rysowania obiektywu, a niekoniecznie wada.

8. Ustaw  dokładnie ostrość

Przy małej głębi ostrości nawet niewielkie przesunięcie płaszczyzny ostrości może zmienić odbiór zdjęcia. W portrecie ustaw ostrość na bliższym oku modela. W fotografii kwiatów lub przedmiotów wybierz element, który ma być najważniejszy dla widza.

W aparatach bezlusterkowych warto skorzystać z wykrywania oka, powiększenia obrazu lub funkcji focus peaking. Jeżeli fotografujesz z przysłoną F/1.4 lub F/1.8, wykonaj krótką serię zdjęć — zwiększa to szansę na idealnie trafioną ostrość.

Praktyczne ustawienia aparatu do zdjęć z bokeh

Na początek możesz zastosować następujące parametry:

• tryb fotograficzny: A/Av lub M;
• przysłona: F/1.8–F/2.8;
• ogniskowa: 50–135 mm;
• ISO: możliwie niskie, na przykład ISO 100–400 w dobrym świetle;
• czas migawki: co najmniej 1/125 s przy fotografowaniu osoby z ręki;
• autofokus: pojedynczy punkt lub wykrywanie oka;
• format zapisu: RAW, jeśli planujesz późniejszą obróbkę.

Jeżeli aparat dobiera zbyt długi czas migawki, zwiększ ISO. Lekko zaszumione zdjęcie będzie zwykle lepsze niż fotografia poruszona.

Jak uzyskać bokeh w nocy?

Wieczorem ustaw fotografowany obiekt w pewnej odległości od lampek, latarni lub świateł miasta. Otwórz przysłonę, ustaw ostrość na obiekcie i zadbaj o jego prawidłowe oświetlenie. Jeżeli twarz jest zbyt ciemna, użyj delikatnego światła LED, blendy albo lampy błyskowej z rozproszonym światłem.

Warto pamiętać, że światła w tle nie mogą być zbyt mocne w stosunku do głównego tematu. W przeciwnym razie aparat może zarejestrować prześwietlone plamy zamiast subtelnego, kolorowego tła.

Domowe sposoby na kreatywne bokeh

Efekt bokeh można stworzyć także w domu. Umieść w tle lampki LED, folię aluminiową, szkło, brokat lub błyszczące dekoracje. Fotografowany przedmiot ustaw blisko aparatu, a tło możliwie daleko. Zmiana odległości, kąta fotografowania i punktu ostrzenia pozwoli uzyskać różne kształty oraz kolory rozmycia.

Możesz również wyciąć w kawałku czarnego kartonu mały otwór w kształcie serca, gwiazdy albo trójkąta i umieścić karton przed obiektywem. Przy odpowiednim ustawieniu ostrości punkty światła w tle mogą przyjąć ten kształt.

Bokeh – najczęstsze błędy

• Fotografowanie przy zbyt zamkniętej przysłonie, na przykład F/8 lub F/11.
• Ustawienie modela tuż przy ścianie lub innym jednolitym tle.
• Użycie szerokiego kąta z bardzo małej odległości od twarzy.
• Brak kontroli nad jasnymi elementami w tle.
• Ustawienie ostrości na nosie albo rzęsach zamiast na oku.
• Próba uzyskania mocnego bokeh przy całkowicie płaskim i jednolitym tle.
• Przekonanie, że sam aparat zagwarantuje piękne rozmycie bez odpowiedniego światła i kompozycji.

Prosty przepis na piękny bokeh

1. Wybierz jasny obiektyw, najlepiej 85–135 mm.
2. Ustaw najniższą praktyczną wartość przysłony, na przykład F/1.8 lub F/2.8.
3. Umieść fotografowany obiekt daleko od tła.
4. Znajdź w tle małe źródła światła lub jasne refleksy.
5. Ustaw ostrość na najważniejszym elemencie, na przykład na oku.
6. Zrób kilka zdjęć z różnymi odległościami i wartościami przysłony.
7. Oceń nie tylko stopień rozmycia, ale także jego charakter i wpływ na kompozycję.

Najważniejsza zasada: piękny bokeh nie zależy wyłącznie od jasnego obiektywu. Największą różnicę robi połączenie małej głębi ostrości, właściwej odległości od tła, atrakcyjnego tła, ciekawego światła i precyzyjnego ustawienia ostrości.